Narkissos Miti: Narsisizm ve Sevilme Arayışı

Narkissos’u kendi güzelliğine hayran olup kendisine âşık olan genç olarak biliyoruz. Oysa Ovidius’un Dönüşümler’inde Narkissos, suya ilk baktığında gördüğü yüzün kendisine ait olduğunu bilmez. Karşısında ona ilgi duyan başka biri olduğunu sanır. Gülümsediğinde o da gülümser, kollarını uzattığında o da kollarını uzatır. Narkissos, bu karşılığı sevildiğinin işareti olarak görür. Karşısındaki kişi dokunabileceği kadar yakın görünür. Ama ona ulaşmak için suya her uzandığında görüntü dağılır.

Suyun başına gelmeden önce Ekho’yla karşılaşmıştır. Ekho kendi sözleriyle konuşamaz; yalnızca duyduğu sözlerin sonunu tekrarlayabilir. Yine de bu kelimelerle Narkissos’a duyduğu sevgiyi ifade etmeye çalışır. Ona yaklaşmak ister, reddedildiğinde acı çeker. Ekho’nun kendine ait duyguları ve istekleri vardır. Sudaki görüntü ise yalnızca Narkissos’un hareketlerini tekrar eder.

Psikanalist Adele Tutter, bu hikâyeyi insanın bir başkasının bakışında kendisini görme ve onaylanma arayışı üzerinden yorumlar. Bu yorum, Narkissos’un sudaki yüze neden böylesine bağlandığını anlamamıza yardımcı olur. Narkissos, arzusuna karşılık verildiğine inanır. Yansımanın her hareketini kendisine duyulan ilginin bir ifadesi olarak gördüğü için kavuşma umudunu korur.

Narkissos sonunda sudaki yüzün kendisine ait olduğunu anlar. Ancak gerçeği öğrenmesi, duyduğu arzuyu sona erdirmez. Gözyaşları suyu dalgalandırıp görüntüyü bozduğunda, ona gitmemesi için yalvarır. Artık karşısında başka biri olmadığını bilir; yine de suyun başından ayrılamaz. Hikâyenin bu anı tanıdık bir güçlüğü anlatır: Arzuladığımız şeyin mümkün olmadığını bilmek, ondan vazgeçmeye yetmez.

Bölümde geçen kavramlar

Kendini tanıma

Kişinin kendi duygularını, isteklerini, özelliklerini ve davranışlarını fark edip anlamaya çalışmasıdır. Hikâyede Narkissos'un yansımasını tanıması, arzusunu anlaması veya ondan vazgeçmesiyle aynı anda gerçekleşmez.

Onaylanma ihtiyacı

Kişinin başkaları tarafından kabul edildiğini, önemsendiğini veya takdir edildiğini hissetme isteğidir. Tutter'ın yorumunda Narkissos'un arayışı, bir başkasının bakışında görülme isteği üzerinden ele alınır.

Karşılıklılık

Bir ilişkide iki kişinin de kendi duygu ve istekleriyle yer alması ve birbirine karşılık verebilmesidir. Sudaki yansıma Narkissos'un hareketlerini tekrar eder; ancak kendisine ait bir isteği olan başka bir kişi değildir.

Kaynaklar ve okumalar

• Ovidius, Dönüşümler, III. Kitap, 339–510. dizeler
• Adele Tutter, Under the Mirror of the Sleeping Water: Poussin's Narcissus, The International Journal of Psychoanalysis, 95(6), 1235–1264, 2014

Bu metin eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır. İçerik notu