Travmatik Bağlanma Ayrılmayı Neden Zorlaştırır?

Travmatik bağlanma, istismar ve güç eşitsizliği bulunan bir ilişkide, zarar veren kişiye karşı gelişen güçlü duygusal bağı anlatır. Kötü muamelenin ardından gelen ilgi ve yakınlık, ilişkinin düzeleceği umudunu besler. Kişi, kendisini inciten partnerinde teselli arar; iyi günlerin geri dönmesini bekler. Bu yüzden yaşanan zararı fark etmek, ayrılmaya karar vermek için her zaman yeterli olmaz.

İlişkinin başındaki yoğun ilgi, hediyeler ve hızlı yakınlaşma tek başına manipülasyon göstergesi değildir. Ancak buna sınırların yok sayılması, kişi adına karar verilmesi ve yakınlarıyla görüşmesinin engellenmesi eşlik ediyorsa kontrol söz konusudur. “Seni korumak istiyorum” açıklamasıyla kiminle görüşüleceğine, ne giyileceğine karışılır. Tartışma çıkmasın diye arkadaşlarla daha az görüşmek, sevilen uğraşlardan vazgeçmek, kişinin hayatını giderek ilişkiyle sınırlar.

Sürekli eleştirilmek ve yaşananların tekrar tekrar inkâr edilmesi, kişinin kendi algısına güvenmesini zorlaştırabilir. “Yanlış mı hatırlıyorum?”, “Fazla mı tepki verdim?” sorularıyla, ne yaşadığını anlamak için partnerinin açıklamalarına başvurur. İtiraz ettiğinde hiçbir şey değişmiyorsa zamanla karşı çıkmaktan vazgeçebilir. Böyle bir ilişkide susmak veya partnerinin isteklerine uymak, tartışmadan ve korkudan korunma çabası da olabilir.

Ayrılmayı zorlaştıran yalnızca duygusal bağ değildir. Tehditler, maddi bağımlılık, barınma sorunları ve destek eksikliği de kişinin seçeneklerini daraltır. İlişkide kalmak, yaşanan istismarın sorumluluğunu üstlenmek anlamına gelmez; sorumluluk, istismarı uygulayan kişiye aittir. Partnerinizi özlemeniz, onunla geçirdiğiniz güzel günleri önemsemeniz ve aynı zamanda ilişkinizde zarar gördüğünüzü bilmeniz birbiriyle çelişmez. Duygularınızın sürmesi, yaşadıklarınızı daha az ciddi yapmaz.

Bölümde geçen kavramlar

Travmatik bağlanma

İstismar ve güç eşitsizliği bulunan bir ilişkide, zarar verici davranışlarla yakınlık veya rahatlama dönemlerinin birbirini izlemesiyle güçlenebilen ve uzaklaşmayı zorlaştıran duygusal bağdır.

Sevgi bombardımanı (love bombing)

Yoğun ilgi, övgü ve hediyelerin, karşıdaki kişiyi hızla kendine bağlamak ve üzerinde kontrol kurmak için kullanılmasıdır.

Gaslighting

Kişinin yaşadıklarına, belleğine ve değerlendirmelerine güvenini aşındıran, tekrarlayan inkâr ve çarpıtma yoluyla işleyen psikolojik manipülasyondur.

Psikolojik istismar

Aşağılama, korkutma, tehdit, kontrol veya yalnızlaştırma gibi davranışlarla kişinin ruhsal güvenliğine ve özerkliğine zarar verilmesidir.

Kaynaklar ve okumalar

• Donald G. Dutton ve Susan Painter, Emotional Attachments in Abusive Relationships: A Test of Traumatic Bonding Theory — Violence and Victims, 1993; istismar içeren ilişkilerde duygusal bağlılığı inceleyen araştırma
• National Domestic Violence Hotline, Identifying and Overcoming Trauma Bonds — zarar veren bir partnere bağlılık hissetmek ve destek aramak üzerine açıklamalar

Bu metin eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır. İçerik notu